یکشنبه , ۲۸ شهریور ۱۳۹۵
خانه » پرندگان » مرغ و خروس
مرغ و خروس

مرغ و خروس

تعداد

مرغ پرشمارترین و شایع ترین جانور اهلی در جهان می‌باشد . با جمعیتی بیش از ۲۴ میلیارد در سال ۲۰۰۳ هیچ پرنده‌ای در جهان به این شماره نمیرسد .

واژه شناسی

در زبان فارسی، ماکیان بالغ و بالای یک سال را ماکیان به انگلیسی hen و جوجه ماکیان و مرغ خانگی نابالغ را بهاری به انگلیسی pullet می‌نامند . خروس بالغ هم خروس cock و نابالغ هم جوجه خروس cockerel نام دارند .

رفتارشناسی

ماکیان همه چیزخوار است . در محیط آزاد اغلب زمین را برای یافتن دانه‌ها، حشرات و حتی جانوران بزرگتر از قبیل مارمولک و موشهای جوان می‌خراشد . مرغ بصورت طبیعی از ۵ تا ۱۱ سال، بسته به نژاد، عمر می‌کند . در مرغ داری تجاری یک جوجه گوشتی تا قبل از کشتار تنها شش هفته زندگی می‌کند . جوجه‌های نیمه گوشتی و پرورش یافته در محیط باز تا ۱۴ هفته هم نگهداری می‌شوند . مرغ های تخمگذار هم تا یک سال حدود ۳۰۰ تخم گذاشته و پس از آن توانایی آنها در تخمگذاری کاهش می‌یابد و به کشتارگاه فرستاده می‌شوند تا از آنها در غذای بچه، حیوانات خانگی، پای و غذاهای پرورده استفاده شود . بر اساس کتاب رکوردهای گینس، پیرترین مرغ جهان در سن ۱۶ سالگی بر اثر مشکل قلبی مرد .

خروس را می‌توان از تاج آن تشخیص داد !

خروس را می‌توان از رنگ تندتر آن نسبت به مرغ و پرهای بلند دم و همچنین پرهای نوک تیز گردن و کمر از مرغ تشخیص داد . با این حال در برخی نژادها مانند سبرایت مرغ و خروس تفاوت بسیار اندکی دارند . خروس را همچنین می‌توان با دقت در بلندی تاج و سیخک (برآمدگی نیزه مانند در پای مرغ) از مرغ باز شناخت . در بعضی نژادها و نژادهای دورگه مرغ و خروس را از رنگ آنها می‌توان تمیز داد . در مرغ بالغ گوشت بالای سر و همچنین زائده زیر حلقوم پرنده اندکی رشد می‌نماید . در اکثر نژادها رشد تاج و زیرحلقوم در خروسها بیشتر از مرغان است . در برخی نژادها هم پرهایی اضافه در ناحیه صورت و غبغب پرنده می‌روید که ناشی از یک تغییر ژنتیکی بوده و به آن ریش گفته می‌شود .

خروس

مرغها توانایی پریدن برای مسافتهای بلند و طولانی را ندارند، اما در نژادهای سبکتر می‌توانند که بر روی نرده و یا شاخه‌ها، جایی که بطور طبیعی استراحتگاه آنهاست، بپرند . مرغها معمولا عمل پریدن را برای جستجو و یا اجتناب از خطر انجام می‌دهند .

مرغها اجتماعی بوده و گله‌ای زندگی می‌کنند . مرغها در درون خود یک نوع سلسله مراتب دارند که در آن عده‌ای از پرندگان در بدست آوردن غذا و محل استراحت برتری دارند . برداشتن مرغ و خروسها از گله سبب اخلال در این نظم می‌شود تا دوباره سلسله مراتب جدید برقرار شود . افزودن پرندگان جدید بویژه پرندگان جوان به گله معمولا موجب نزاع و ایجاد جراحت می‌شود .
ماکیان ها معمولا تمایل دارند که در جایی تخمگذاری کنند که از قبل در آنجا تخم بوده باشد و تخمهای آشیانه‌های اطراف را نیز به محل خود انتقال می‌دهد . گاهی نیز بر سر تخمگذاری در یک محل خاص بسیار لجوج و یکدنده می‌شوند . بسیار اتفاق می‌افتد که دو مرغ بر سر جای تخمگذاری با هم درگیر شده و حتی اگر محل کوچک باشد بر روی هم تخم می‌گذارند .

مرغ

خروس ها به منظور اعلام حضور به خروسهای رقیب بانگ (اذان) می‌زنند . این عمل می‌تواند به علت تغییرات محیط هم باشد . مرغها نیز پس از تخمگذاری و یا برای صدازدن جوجه‌های خود قدقد می‌کنند .

در سال ۲۰۰۶ دانشمندانی که بر روی پیشینه پرندگان تحقیق می‌کردند به یک ژن پس مانده برخوردند که در دوران جنینی عامل شکل گیری دندانها در فک می‌باشد؛ شبیه آنچه در فسیلهای پرندگان دیده شده‌است . جان فالن ناظر این پروژه اظهار می‌دارد که : … مرغ ها تحت شرایطی خاص توانایی دندان درآوردن را حفظ کرده‌اند…

جوجه کشی

در طبیعت اکثر پرندگان پس از یک دوره تخمک گذاری، بر روی تخمهای خود خوابیده تا تبدیل به جوجه شوند . اغلب مرغهای خانگی هم این عمل را انجام می‌دهند که به این حالت به اصطلاح کرچی گفته می‌شود . یک مرغدار می‌تواند با گذاشتن تخم مصنوعی در لانه، مرغ را تشویق به کرچ شدن نماید و یا بالعکس، با قرار دادن لانه در ارتفاع و توری سیمی کردن کف لانه از کرچی مرغ ممانعت بعمل آورد . مرغ کرچ تخمگذاری را قطع نموده و بر جوجه کشی تمرکز می‌کند (هر دوره clutch معمولا از ۱۲ تخم تشکیل می‌شود) مرغ کرچ بر سر جای خود و بر روی تخمها می‌خوابد و در صورت ایجاد مزاحمت اعتراض خود را با سر و صدا و بلند کردن پرهای خود نشان می‌دهد و تنها بمدت کوتاهی برای خوردن و آشامیدن و همچنین عمل دفع و خاکبازی از جای خود بر می‌خیزد . در طول دوره جوجه کشی مرغ کرچ دما و رطوبت بستر را ثابت نگه می‌دارد و تخمها را طی دوره اول انکوباسیون بطور مرتب می‌چرخاند تا از چسبیدن جنین به پوسته جلوگیری کند . در پایان دوره جوجه کشی که معمولا ۲۱ روز است، تخمها در صورت بارور بودن، هچ می‌شوند . با شروع انکوباسیون رشد جنین هم آغاز می‌شود و همه تخمها با یک یا حداکثر دو روز اختلاف هچ می‌شوند، اگر چه تاریخ گذاشته شدن تخمها تا دو هفته هم با یکدیگر اختلاف داشته باشند . قبل از هچ شدن مرغ می‌تواند صدای جوجه‌ها را در تخم شنیده و با قدقد کردن آنها را تشویق به بیرون آمدن می‌کند . جوجه‌ها با نوک خود سوراخی را جهت تنفس خود در قسمت پهن تخم که معمولا در بالای سر جوجه قرار می‌گیرد، ایجاد می‌کنند . سپس برای چند ساعت استراحت کرده، به جذب زرده و بقایای خون پوسته که در پایین تخم است و تا پیش از این برای تنفس جوجه بکار می‌رفت، می‌پردازد . پس از آن به گشاد کردن سوراخ و ایجاد یک در، در قسمت پهن تخم اقدام می‌کند و پس از موفقیت خود را به بیرون می‌غلطاند و در گرمای بستر بدن خیسش خشک می‌شود .

جوجه

مرغ مادر معمولا به مدت دو روز پس از هچ در لانه می‌ماند و در این مدت جوجه‌ها از زرده جذب شده تغذیه می‌کنند . تخمهایی که بارور نمی‌ باشند هچ نشده و مرغ که از جوجه شدن آنها ناامید گشته، لانه را ترک می‌کند . پس از هچ مرغ مادر بشدت مراقب جوجه‌های خود بوده و هر زمان که لازم باشد آنها را گرم می‌کند . (مرغ مادر زمان این عمل را با صدای مخصوصی که جوجه‌ها از خود در می‌آورند، متوجه می‌شود) مرغ مادر جوجه‌ها را به سمت آب و غذا هدایت کرده و هنگامی که شیئی خوراکی ببیند، آنها را صدا می‌زند اما بندرت جوجه‌ها را مستقیما تغذیه می‌کند . مرغ مادر به مدت چندین هفته (معمولا ۶ هفته) به مراقبت از جوجه‌ها ادامه داده و سپس به تدریج علاقه خود را از دست داده و شروع به تخمگذاری می‌کند .

مرغهای تخمگذار امروزی بندرت کرچ می‌شوند و در صورت کرچ شدن در نیمه دوره جوجه کشی از روی تخمها بلند می‌شوند . با این وجود چندین نژاد چند منظوره مانند کوشین، کورنیش و سیلکی (ابریشمی) هستند که بطور مرتب کرچ شده و نه تنها برای جوجه مرغها، بلکه برای سایر گونه‌های پرندگانی که طول دوره جوجه کشی آنها کوتاهتر و یا بلندتر از مرغ است (مانند بلدرچین، قرقاول، غاز، بوقلمون و …) مادران خوبی هستند . تخم مرغ را می‌توان در زیر پای اردک نیز گذاشت، اما میزان موفقیت آن متغیر است .

جوجه کشی مصنوعی

جوجه کشی را می‌توان بصورت مصنوعی و کاملا موفقیت آمیز نیز انجام داد . تقریبا همه تخمهای بارور تحت شرایط مناسب – ۳۷.۵ سانتیگراد (۹۹.۵ فارنهایت) و ۵۵% رطوبت نسبی (در سه روز آخر برای نرمتر شدن پوسته ۷۰%) – هچ می‌شوند . طی اولین مرحله جوجه کشی تخمها را باید بطور منظم (۳ تا ۸ بار در روز) چرخاند . اگر تخمها چرخانده نشوند، جنین به پوسته تخم چسبیده و می‌میرد و یا با نقص عضو هچ می‌شود . بعضی از ماشینهای جوجه کشی این عمل را بطور خودکار انجام می‌دهند . عمل چرخاندن از رفتار مرغ که در طول شبانه روز چندین بار بلند شده و تخمها را با نوک خود میچرخاند، تقلید شده‌ است . با این حال چرخاندن تخمها در هفته آخر می‌تواند وضعیت قرار گرفتن درست جوجه در تخم به منظور شکستن پوسته را بر هم برند .

جوجه کشی

ماکیان بعنوان جانور خانگی

مرغها جانوران کم خرجی هستند . اصلی ترین دغدغه در نگهداری مرغ، جای آن است . مرغها را می‌توان در قفس نگه داشت و در شبها نیز بر روی چوب خواب یا شاخه استراحت کنند و زیر پای آنها نیز می‌توان کاه یا خاک اره گذاشت که با توجه به میزان بالای نیتروژن در مدفوع پرنده، به یک توده کامپوزیت تبدیل می‌شود .

به نگهداری خروس نیازی نیست، چرا که مرغها بدون خروس هم تخم می‌گذارند، اما این تخمها نطفه نداشته و در نتیجه بارور نمی‌شوند . زرده ی تخم تازه خوش رنگ و براق بوده بالای سفیده قرار می‌گیرد . رنگ زرده متغیر است و شدت رنگ آن به میزان زانتوفیل رنگدانه‌ای که در گیاهان سبز و ذرت وجود دارد بستگی دارد . زانتوفیل همچنین عامل رنگ زرد پوست و پای مرغ می‌باشد . رنگ زرده به منبع زانتوفیل نیز وابسته‌است و از زرد تیره تا نارنجی دو نوسان می‌باشد .

اگر ماکیانان چرا کنند و یا در جیره آنان سبزیجات باشد کیفیت تخم آنها طبق استانداردهای وزارت کشاورزی آمریکا (یو اس دی ای) تفاوت می‌کند . بارب گورسکی، کشاورز اهل پنسیلوینیا، تعدادی از تخم مرغهای خود را که بصورت مزرعه‌ای نگهداری می‌شوند، در اختیار تحقیقات یو اس دی ای قرار داد . طبق نتایج این تحقیقات این تخم‌ها دارای ۳۴% کلسترول کمتر، ۱۰% چربی کمتر، ۴۰% ویتامین ای بیشتر، دو برابر اسید چرب امگا ۶ و ۴ برابر امگا۳ نسبت به استاندارد یو اس دی ای بودند .

در حالیکه جیره مرغداری های بزرگ را باید از نظر تجاری ثابت نگاه داشت، مرغان خانگی را می‌توان با سبزیجات که عاری از سم هستند، براحتی تغذیه نمود . مرغ می‌تواند به دنبال علفها، دانه‌ها، حشرات و … در محیط باز بگردد . مرغ را همچنین میتوان با پوست تخم مرغ خرد شده (البته با رعایت درصد مناسب)، غذاهای استفاده نشده مثل ته مانده‌ها و مواد غذایی کهنه اما نه فاسد تغذیه نمود . دادن خرده نان، میوه، آشغال سبزی، شیر مازاد بر نیاز و پرهیز از تغذیه آنها با موادی مثل پوست سیب زمینی (که هضم ان برای مرغ مشکل است) و یا هر چیز فاسد و گندیده، مواد دارای بو و طعم تند مثل سیر و پیاز یا ماهی توصیه می‌شود .

ماکیان

ماکیان در صنعت کشاورزی و دامداری

در ایالات متحده تا سال ۱۹۶۰ مرغ عموما در مزارع خانوادگی نگهداری می‌شد . در ابتدا هدف اولیه از پرورش مرغ، تخم مرغ بود و گوشت یک محصول ثانویه بشمار می‌رفت . عرضه از تقاضا کمتر بود و قیمت طیور بالا بود . در فصول سرد میشد برای مدتی تخم مرغها را جابجا و انبار کرد، بدون آنکه به سردخانه نیازی باشد . این امر در روزهایی که یخچال فراگیر نبود، امر مهمی بشمار می‌رفت . گله‌های ماکیان در کشتزارهای کوچک نگهداری می‌شدند چرا که مرغها عموما خود را از اضافه غلات و خرده آشغال و محصولات بر زمین ریخته تغذیه می‌کردند . این اقلام بویژه در فصل زمستان محدود بودند و همین عامل جمعیت طیور را ثابت نگه می‌داشت . پس از اینکه طیور توجه محققان کشاورزی را بخود جلب کردند، بهبود در مدیریت و اصلاح جیره غذایی، مرغداری را با صرفه تر و تجاری تر نمود .

تا قبل از سال ۱۹۱۰ مرغ را بیشتر در جشنها و مراسم خاص عرضه می‌کردند . مرغ را زنده یا کشته شده حمل و نقل کرده، پرش را کنده اما شکمش را خالی نمی‌کردند و انرا بر روی یخ بسته بندی می‌کردند . جوجه‌های گوشتی اماده طبخ تا دهه ۵۰، زمانی که سردخانه تا دم فروش مرسوم شد و به مشتریان اطمینان بیشتری بخشید، همه گیر نبود . تا پیش از این تمیز کردن مرغ وظیفه قصاب محل بود و از مهارتهای کدبانوی منزل بشمار می‌آمد .

در آن زمان دو نوع ماکیان عرضه می‌شد : جوجه گوشتی یا جوجه بهاره، که خروسهای جوانی بودند که محصول جانبی صنعت تخم مرغ بودند و زمانی که جوان و تازه بودند به فروش می‌رفتند و وزنشان نیز غالبا زیر ۱.۵ کیلو بود و مرغهای خورش که اینها هم محصول صنعت تخم مرغ بودند و مرغهای تخم گذار پیری بودند که دوره اوج تخم گذاری خود را سپری کرده بودند . این عمل امروزه دیگر انجام نمی‌شود، جوجه‌های گوشتی امروزه نژادی کاملا متفاوت دارند و ماکیانهای تخمگذار دیگر در فروشگاه ها ظاهر نمی‌شوند .

ماکیان

نقطه عطف صنعت مرغداری در قرن بیستم به کشف ویتامین D بود که نگهداری مرغها را در قفس های بسته ممکن ساخت . تا پیش از این مرغها در فصل زمستان بدلیل کمبود نور خورشید جان بدر نمی‌بردند و تولید تخم و گوشت و جوجه کشی در فصول سرد بسیار مشکل بود و این امر ماکیان را به یک محصول فصلی و گرانقیمت تبدیل مرده بود .

همزمان تولید تخم نیز با نژادهایی علمی افزایش یافت . پس از چندین شروع ناموفق مثل تجربه ایستگاه تحقیقاتی مین ، پرفسور درایدن از ایستگاه تحقیقاتی ارگون به موفقیت رسید .

پیشرفت در تولید و کیفیت با کاهش تقاضا برای نیروی کار همراه بود . طی دهه ۳۰ تا ۵۰، نگهداری ۱۵۰۰ ماکیان برای یک خانواده مرغدار یک شغل تمام وقت محسوب می‌شد . در اواخر دهه ۵۰ قیمت تخم مرغ خانگی چنان کاهش پیدا کرد که مرغداران مجبور شدند که تعداد ماکیانهای خود را سه برابر کرده و سه ماکیان را در قفسی که سابقا یک ماکیان در ان نگهداری می‌شد، قرار دهند و یا تعداد چوب خوابهای قفس‌ها را سه برابر کنند . خیلی طول نکشید که قیمتها باز هم رو به کاهش گذاشت و تعداد بسیاری از خانواده‌های مرغدار از این شغل دست کشیدند . این امر نقطه اغاز تبدیل مرغداری سنتی به صنعتی بود .

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href=javascript:void(0); title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>